Ruồi đục quả xoài: triệu chứng, vòng đời và cách phòng trừ theo khuyến cáo

Ruồi đục quả hại trực tiếp trên quả xoài. Bài nằm trong nhóm kỹ thuật trồng xoài, tổng hợp từ sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt và bài của Báo Nông nghiệp và Môi trường.

Triệu chứng trên quả

Ruồi đẻ trứng vào vỏ quả sắp chín, ấu trùng nở ra đục vào trong ăn phá phần thịt quả¹. Vết bị hại thâm, ấn nhẹ thì dịch nước rỉ ra, khoảng 3 ngày sau khi ruồi đẻ trứng¹. Vỏ trái nơi ruồi đục có màu đen, mềm, ứa nhựa hấp dẫn côn trùng³.

Ấu trùng thải phân, tạo điều kiện cho vi sinh vật và nấm phát triển, làm quả hư và rụng¹. Trái bị ruồi đục có thể rụng trước khi chín³. Hậu quả với thị trường còn lớn hơn: ruồi là đối tượng kiểm dịch hàng đầu của nhiều nước nên xoài không xuất khẩu được³. Thị trường và quy định xuất khẩu xem ở bài xuất khẩu xoài.

Tác nhân và vòng đời

Tác nhân là ruồi đục quả Bactrocera dorsalis¹. Ruồi thích đẻ trứng trên trái chín nhưng cũng đẻ cả trên trái còn xanh³. Một con cái có thể đẻ 150-400 trứng³.

Nhộng nằm trong đất, nên sổ tay khuyến cáo ngâm nước hoặc chôn quả hại để diệt nhộng^1,3.

Thời điểm gây hại

Sổ tay của Cục Trồng trọt xếp ruồi đục quả vào nhóm hại quả, nặng vào mùa mưa¹. Thu hoạch khi quả đạt độ chín, không giữ quả chín quá lâu trên cây¹. Thu hoạch sớm khi trái vừa chín để tránh ruồi gây hại và lây nhiễm³.

Biện pháp canh tác và vệ sinh vườn

• Tỉa cành, làm vệ sinh vườn cho vườn luôn thông thoáng¹. Cách tỉa xem ở bài tỉa cành tạo tán cây xoài.
• Thu gom quả bị hại ra khỏi vườn, ngâm vào nước hoặc chôn vào đất để diệt nhộng¹.
• Thu nhặt và tiêu hủy (đốt hoặc chôn) trái xoài rụng xuống đất cũng như còn sót lại trên cây sau thu hoạch³.
• Không trồng xen ổi, đu đủ, cam quít, nhãn trong vườn xoài³.
• Tỉa bỏ quả bị sâu bệnh, quả dị dạng, quả mọc thành chùm².

Bao quả

Bao quả bằng các loại túi chuyên dụng để phòng ngừa ruồi đục quả, vào thời điểm 35-40 ngày sau khi đậu quả¹. Cần phun thuốc bảo vệ thực vật thật kỹ trước khi bao quả¹. Quy trình xử lý ra hoa của Viện Cây ăn quả miền Nam ghi bao quả 30-40 ngày sau đậu quả và phòng trừ sâu bệnh hại quả 1-2 ngày trước khi bao². Cách chọn túi và thao tác bao xem ở bài kỹ thuật bao trái xoài.

Biện pháp sinh học và bẫy mồi

Pheromon giới tính. Dùng pheromon giới tính để dẫn dụ và tiêu diệt trưởng thành đực¹. Biện pháp này cho kết quả cao khi nhiều nhà vườn cùng tiến hành đồng loạt trên diện rộng¹. Bài của Báo Nông nghiệp và Môi trường (01/11/2019) nêu thêm bẫy dẫn dụ làm từ trái chuối chín, cam, dứa trộn thuốc trừ sâu, đặt 30-100 bẫy cho mỗi ha vườn³.

Bã mồi. Bã thức ăn hấp dẫn cả trưởng thành đực và cái¹. Sổ tay ghi pha 1 lít nước với 100 mL bã mồi có hoạt chất Spinosad, phun mỗi cây khoảng 50 mL bã đã pha loãng, chỉ phun thành đốm nhỏ trên tán cây¹. Phun vào khoảng 8-10 giờ sáng, bắt đầu sau đậu quả 2 tháng, và lặp lại 7 ngày một lần, phải làm trên diện rộng và đồng loạt¹.

Thứ tự việc làm theo giai đoạn quả

Các mốc trong hai nguồn khuyến cáo xếp được thành một trình tự theo tuổi quả. Quy trình của Viện Cây ăn quả miền Nam nhắc bảo vệ quả non, phòng trừ sâu đục quả, ruồi đục quả, rệp sáp².

Thuốc bảo vệ thực vật

Với ruồi đục quả, sổ tay VietGAP nêu thuốc bảo vệ thực vật ở bước phun thật kỹ trước khi bao quả, và hoạt chất Spinosad trong bã mồi¹. Quy trình của Viện Cây ăn quả miền Nam nêu phòng trừ sâu đục quả, ruồi đục quả, rệp sáp trên quả non².