Bệnh phấn trắng hại xoài: triệu chứng, nguyên nhân, thời điểm phun và cách phòng trừ

Phấn trắng là bệnh nấm hại đúng vào giai đoạn ra lộc, ra hoa và đậu quả. Bài nằm trong nhóm kỹ thuật trồng xoài, tổng hợp từ sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt và bài của Báo Nông nghiệp và Môi trường. Một bệnh nấm khác cùng mùa hoa xem ở bài bệnh thán thư trên xoài.

Triệu chứng

Bệnh gây hại trên lá non, cành, hoa và quả¹; theo bài báo, bệnh hại khi xoài ra cành, lá non và nụ, hoa, quả non².

• Lá non: bề mặt lá bị bao phủ lớp nấm màu trắng xám, nấm phát triển trên cả hai mặt lá; lá xoăn, còi cọc và chết khô¹. Khi lá đã xanh nhạt, bệnh có thể phát triển cả mặt trên của lá². Bệnh nặng thì lá nhăn nheo, khô và rụng, làm cây mất sức².
• Hoa: cả phát hoa bị phủ lớp nấm trắng xám, hoa khô, đen và rụng¹. Chùm nụ hoa và quả non bị phủ lớp bột phấn trắng².
• Quả non: bị một lớp phấn trắng xám bao phủ, khô đen và rụng¹. Các bộ phận non bị hại thối, khô và rụng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất².
• Vườn kiến thiết cơ bản: bệnh làm chậm tốc độ sinh trưởng, hoặc có thể gây chết cây².

Tác nhân và điều kiện phát bệnh

Sổ tay Cục Trồng trọt ghi bệnh do nấm Oidium mangiferae gây ra¹; bài báo ghi nấm Oidium sp.². Nấm phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao, phát tán chủ yếu nhờ gió và nảy mầm khi có sương¹. Hoa và quả non rất mẫn cảm với bệnh¹.

Các nguồn nêu điều kiện thời tiết không hoàn toàn giống nhau:

• Sổ tay Cục Trồng trọt: thời tiết nóng, ẩm độ thấp không thuận lợi cho nấm¹.
• Báo Nông nghiệp và Môi trường: bệnh gây hại nặng khi môi trường mát lạnh, ẩm thấp và sương mù nhiều².
• Viện Cây ăn quả miền Nam: khí hậu khô hanh và lạnh là điều kiện thích hợp cho bệnh phấn trắng gây hại trên xoài³.

Vườn rậm rạp, ẩm thấp thì nấm lan sang cả các lá già².

Tài liệu nước ngoài cho bức tranh tương tự. Ấn Độ (National Horticulture Board): triệu chứng đặc trưng là lớp nấm trắng mỏng trên lá, cuống phát hoa, hoa và quả non; hoa và quả bệnh rụng sớm, giảm mạnh tải vụ, có thể không đậu quả; mưa hoặc sương kèm đêm lạnh trong thời kỳ ra hoa làm bệnh dễ lan; đây là một trong những bệnh nghiêm trọng nhất của xoài, ảnh hưởng gần như mọi giống⁴. Úc (Queensland DPI): lá non bị phủ lớp bột trắng; nấm Oidium spp. chủ yếu xuất hiện khi thời tiết mát khô, nhất là khi độ ẩm cao⁵.

Thời điểm phun

Hai mốc cuối là khuyến cáo của nước ngoài, không thay cho mốc của sổ tay Việt Nam. Thăm vườn thường xuyên trong giai đoạn ra lộc, nụ, hoa và quả non để quyết định phòng trị kịp thời². Lịch ra hoa nghịch vụ xem ở bài xử lý xoài ra hoa nghịch vụ.

Biện pháp canh tác

• Sau thu hoạch, cắt tỉa cành già cỗi, cành mang mầm bệnh, phát hoa và quả khô đen còn sót¹.
• Xới nhẹ gốc, bón phân hữu cơ hoai mục, tưới hoặc rải nấm đối kháng Trichoderma¹.
• Vận động các vườn xung quanh cùng phòng trừ để giảm nguồn bệnh, tránh lây lan lẫn nhau².

Biện pháp hóa học

Sổ tay Cục Trồng trọt nêu các hoạt chất Sulfur, Propineb, Propiconazole¹. Tài liệu Ấn Độ khuyến nghị xen kẽ đợt phun lưu huỳnh thấm nước (wettable sulphur) với các hoạt chất khác⁴. Khi phun, cần đủ lượng nước và thiết bị phun tơi sương tận ngọn cây². Phun đúng lúc là cần thiết, nhất là ở vườn bị bệnh nặng năm trước còn nhiều tàn dư².