Sâu đục trái xoài: nhận biết, vòng đời và cách phòng trừ sâu đục quả và ruồi đục quả

Trái xoài bị đục thường do ruồi đục quả hoặc sâu đục quả. Bài nằm trong nhóm kỹ thuật trồng xoài, tổng hợp từ sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt và hướng dẫn của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Sơn La. Riêng ruồi đục quả có bài chi tiết ở ruồi đục quả xoài.

Nhận biết trên trái

Do ruồi đục quả. Ruồi đẻ trứng vào vỏ quả sắp chín, ấu trùng nở ra đục vào thịt quả¹. Vỏ quả tại nơi bị đục có màu đen, mềm, ứa nhựa hấp dẫn côn trùng đẻ trứng⁴. Vết bị hại thâm, ấn nhẹ thì rỉ dịch nước, khoảng 3 ngày sau khi ruồi đẻ trứng¹. Dòi càng đục sâu vào trong thì trái càng hư, thối và ứa nước ra ngoài⁴.

Do sâu đục quả. Sâu có thể gây hại ở mọi giai đoạn phát triển của quả¹. Sâu non thường đục vào vị trí chóp quả, sâu còn nhỏ ăn phần thịt quả; sau khi ăn hết phần hột, sâu di chuyển sang quả khác để gây hại¹. Các vết đục tạo điều kiện cho nấm, vi khuẩn và ruồi phát triển¹.

Hậu quả không dừng ở trái hỏng: ruồi làm giảm năng suất, chất lượng và khiến xoài không xuất khẩu được vì là đối tượng kiểm dịch hàng đầu³. Điều kiện xuất khẩu xem ở bài xuất khẩu xoài.

Tác nhân và vòng đời

Ruồi cái thích đẻ trứng trên trái chín⁴, và một con có thể đẻ 150-400 trứng⁴. Ấu trùng (dòi) mới nở có màu vàng nhạt, đục vào thịt trái³.

Thời điểm cần phòng

Sổ tay Cục Trồng trọt xếp ruồi đục quả vào nhóm hại quả, mùa mưa, có quả non¹. Quy trình của Viện Cây ăn quả miền Nam nêu phải phòng sâu đục quả và ruồi đục quả ngay trên quả non, cùng rệp sáp². Vì ruồi thích trái chín, thu hoạch khi quả đạt độ chín và không giữ quả chín quá lâu trên cây¹; thu hoạch sớm khi trái vừa chín giúp tránh ruồi gây hại và lây nhiễm³.

Biện pháp canh tác và vệ sinh vườn

• Vệ sinh vườn sạch sẽ, thu gom và tiêu hủy các quả bị bệnh, quả rụng⁴.
• Thu gom quả bị hại ra khỏi vườn, ngâm vào nước hoặc chôn vào đất để diệt nhộng¹.
• Thu nhặt và tiêu hủy (đốt hoặc chôn) trái rụng xuống đất cũng như còn sót lại trên cây sau thu hoạch³.
• Thu gom và tiêu hủy những quả bị sâu hại để diệt sâu bên trong¹.
• Không trồng xen ổi, đu đủ, cam quít trong vườn xoài³.

Bao trái

Bao quả bằng các loại túi chuyên dụng để phòng ngừa ruồi đục quả, vào thời điểm 35-40 ngày sau đậu quả¹. Quy trình của Viện Cây ăn quả miền Nam ghi bao quả 30-40 ngày sau đậu quả bằng bao chuyên dụng². Chi cục Sơn La nêu bao khi xoài to cỡ quả trứng gà, và bao trái còn giúp phòng bệnh thán thư, thối đáy trái, sâu đục quả⁴. Cách bao và chọn túi xem ở bài kỹ thuật bao trái xoài; bệnh đi kèm xem ở bài bệnh thán thư trên xoài.

Bẫy dẫn dụ và biện pháp sinh học

• Dùng pheromon giới tính để dẫn dụ và tiêu diệt trưởng thành đực¹.
• Dùng chất dẫn dụ Methyl Augenol cùng thuốc trừ sâu mùi nhẹ, treo vào trong tán cây ở độ cao 1,5-2 m để bẫy ruồi đực⁴.
• Làm bẫy bằng trái chuối chín, cam, dứa trộn với thuốc trừ sâu để dẫn dụ ruồi³.

Hoạt chất thuốc

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Sơn La nêu hoạt chất Spinosad khi phát hiện ruồi đục trái với số lượng nhiều⁴. Với sâu đục quả, sổ tay Cục Trồng trọt nêu thuốc trừ sâu sinh học Abamectin kết hợp Bacillus thuringiensis¹.