Ghép xoài: ghép mắt có gỗ, tiêu chuẩn gốc ghép, cây giống và các mốc sau trồng

Chi cục Trồng trọt TP.HCM ghi khi trồng nên chọn giống ghép, cây phải khỏe mạnh, sạch bệnh, đúng giống². Bài đi theo thứ tự việc, từ mắt ghép đến các mốc sau trồng, dựa trên sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt và tài liệu Kỹ thuật canh tác xoài Thái của Chi cục Trồng trọt TP.HCM, đăng 05/11/2019, viết về giống Khiêu Xa Vơi gốc Thái Lan². Sổ tay do Cục Trồng trọt - Bộ NN&PTNT chủ trì biên soạn¹. Hai nguồn này không mô tả từng nhát cắt khi ghép; phần dưới nêu những gì họ quy định về mắt ghép, gốc ghép và cây giống. Phần chung nằm ở mục kỹ thuật trồng xoài.

Các bước và mốc thời gian

Ghép mắt có gỗ và vật liệu ghép

Phương pháp nhân giống được áp dụng phổ biến hiện nay là ghép mắt có gỗ¹. Mắt ghép được lấy từ cây đầu dòng hay vườn cây đầu dòng được công nhận¹. VietGAP yêu cầu giống trồng có nguồn gốc rõ ràng, được phép sản xuất và kinh doanh¹. Vật liệu giống khai thác từ cây đầu dòng do Sở NN&PTNT công nhận¹. Cần chọn giống có khả năng chống chịu sâu bệnh hại và dùng cây giống khỏe, sạch sâu bệnh¹.

Tiêu chuẩn gốc ghép

Gốc ghép phải có thân và cổ rễ thẳng, vỏ không bị tổn thương đến phần gỗ¹. Mặt cắt thân gốc ghép lúc xuất vườn nằm ngay phía trên cành ghép¹. Các số đo trong sổ tay VietGAP¹:

• Đường kính gốc ghép đo phía dưới vết ghép 2 cm: 1,2-1,7 cm¹.
• Đường kính gốc đo phía trên vết ghép 2 cm: từ 1 cm trở lên¹.
• Vị trí ghép cách mặt trên giá thể 22-23 cm¹.

Châu Hạng Võ được sổ tay đánh giá chịu mặn tốt, có thể dùng làm gốc ghép cho vùng bị nhiễm mặn¹.

Cây giống đạt chuẩn: hai nguồn, hai bộ số

Vết ghép phải liền và tiếp hợp tốt; bộ rễ phát triển tốt, có nhiều rễ tơ¹. Hai nguồn đưa số đo khác nhau, nên bảng giữ cả hai:

Sổ tay của Cục Trồng trọt là văn bản cấp bộ nên bài đặt số của nguồn này lên trước.

Mua cây giống và hồ sơ

Cây giống phải được sản xuất từ cơ sở có uy tín, có nhãn mác rõ ràng¹. Mua cây giống phải có hồ sơ ghi rõ tên, địa chỉ nơi bán, số lượng, chủng loại, phương pháp xử lý giống và gốc ghép¹. Tự sản xuất cây giống thì phải liệt kê rõ phương pháp nhân giống và xử lý cây giống¹. Các giống áp dụng quy trình xử lý ra hoa của Viện Cây ăn quả miền Nam gồm cát Hòa Lộc, cát Chu và Tượng Da Xanh³. Quy trình đó áp dụng cho cây xoài từ 4 đến 15 năm tuổi³; thông tin giống xem ở xoài cát Chu.

Trồng cây ghép và chăm sóc sau trồng

Xoài được trồng quanh năm nhưng tốt nhất vào đầu mùa mưa². Trước khi trồng khoảng 1 tháng, đào hố vuông rộng 70-80 cm, sâu 50-70 cm². Bón lót cho mỗi hố 20-30 kg phân chuồng hoai mục, 1-2 kg super lân và 0,3-0,5 kg vôi bột².

Thời kỳ đầu sau khi trồng cần tưới đủ nước cho cây². Trời nắng hạn tưới 1-2 lần mỗi ngày². Sau trồng 1 tháng, khi cây ổn định, rạch bỏ nilon ở vết ghép để cây sinh trưởng, phát triển². Giai đoạn cây tơ bón 0,3-0,5 kg NPK 16-16-8 và 0,2 kg ure, chia làm 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa².

Về mật độ, tài liệu xoài Thái của Chi cục TP.HCM ghi trồng dày là 500-950 cây/ha², còn quy trình của Viện Cây ăn quả miền Nam ghi hàng cách hàng 6-8 m, cây cách cây 6-8 m³. Từ khi trồng đến tạo khung cây, xem tiếp bài kỹ thuật trồng xoài cát Chu và tỉa cành tạo tán cây xoài; quy trình cả vụ ở quy trình trồng xoài VietGAP.