Xử lý xoài ra hoa nghịch vụ: điều kiện, các bước và mốc ngày theo quy trình Nam bộ

Xử lý ra hoa trái vụ nằm trong nhóm kỹ thuật trồng xoài. Quy trình kỹ thuật của Viện Cây ăn quả miền Nam được xây dựng từ kết quả đề tài cấp Bộ thực hiện 2018-2021 trên các vùng trồng xoài Nam bộ¹. Mùa thuận và mốc thu hoạch từng giống xem ở lịch mùa xoài.

Điều kiện áp dụng

Quy trình áp dụng cho ba giống cát Hòa Lộc, cát Chu và Tượng Da Xanh¹. Các điều kiện đi kèm:

• Cây từ 4 đến 15 năm tuổi¹.
• Mật độ trồng 156-278 cây/ha, khoảng cách 6-8 m¹.
• Đất tơi xốp, thịt pha cát hoặc thịt nhẹ, pH đất 5,0-6,5¹.
• Nhiệt độ không khí trung bình 25-27 độ C¹.
• Lượng mưa vùng trồng 1.400-2.000 mm/năm, chia hai mùa rõ, trong năm có một giai đoạn khô hạn không mưa ít nhất 2 tháng¹. Đây là điều kiện khí hậu của vùng, không phải yêu cầu trời khô suốt đợt xử lý.
• Mưa nhiều kéo dài, trời âm u, ít nắng làm xử lý ra hoa kém hiệu quả¹.

Sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt thêm ba lưu ý: chỉ áp dụng với vườn khỏe, ít nhiễm sâu bệnh; chỉ kích thích ra hoa khi trời khô ráo và rút cạn nước trong mương ở vùng đồng bằng sông Cửu Long; xử lý ra hoa liên tục làm cây suy yếu nên hiệu quả không cao². Tình trạng vườn phụ thuộc vào khâu chăm sóc cả năm, xem quy trình trồng xoài VietGAP.

Thời vụ

Có thể xử lý ra hoa từ tháng 6 đến tháng 8 để thu hoạch vào tháng 11 đến tháng 1 năm sau¹.

Các bước theo thứ tự

Sau thu hoạch: tạo đợt chồi

1. Tỉa bỏ cành đã ra hoa, cành đã thu quả vụ trước còn sót lại, cành yếu và cành mọc dày¹.
2. Bón vôi 1-5 kg/cây (CaCO3) sau cắt tỉa cành 1-2 ngày, tùy độ chua của đất¹.
3. Sau bón vôi 15-20 ngày, bón phân hữu cơ hoai mục 10-30 kg/cây/vụ hoặc phân hữu cơ vi sinh 4-7 kg/cây/vụ¹.
4. Lượng phân vô cơ cả vụ theo tuổi cây: cây 4-8 năm tuổi dùng 600-1.200 g N + 400-800 g P2O5 + 600-1.200 g K2O/cây/vụ; cây trên 8-15 năm tuổi dùng 1.200-1.500 g N + 800-1.000 g P2O5 + 1.200-1.500 g K2O/cây/vụ¹. Đợt 1, sau thu hoạch: 300-600 g N + 100-200 g P2O5 + 100-200 g K2O/cây cho cây 4-8 năm tuổi; 600-700 g N + 200-250 g P2O5 + 200-250 g K2O/cây cho cây trên 8-15 năm tuổi¹.
5. Rải phân vô cơ đều dưới tán, cách gốc 1-1,5 m, xới nhẹ rồi tưới đẫm nước¹. Phân hữu cơ rải cùng vị trí, xới nhẹ 5-10 cm, tưới đẫm nước¹.
6. Mười ngày sau bón phân vô cơ đợt 1, phun phân bón lá đạm cao như 30-10-10 (100-200 g/100 lít nước) hoặc 33-11-11 (125-187 g/100 lít nước), phun lặp lại 1 lần sau 7-10 ngày¹.

Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, phun đều hai mặt lá đến khi ướt đẫm¹.

Tạo mầm hoa

Xoài cát Chu và Tượng Da Xanh xử lý khi lá trên chồi 20-40 ngày tuổi, lá màu đồng đến xanh nhạt¹. Xoài cát Hòa Lộc xử lý khi lá trên chồi 15-20 ngày tuổi, lá có màu đồng¹. Quy trình của Viện Cây ăn quả miền Nam xử lý bằng cách khoanh vỏ thân: dùng cưa tay tạo một khoanh vỏ quanh thân, vừa chạm lớp gỗ, rộng 0,8-1,0 cm, cách mặt đất 50-100 cm¹. Sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt không nêu khoanh vỏ; nguồn này ghi bước tạo mầm hoa là xử lý thuốc kích thích ra hoa rồi tưới nước liên tục 3-5 ngày, sau đó ngưng tưới đến khi cây ra hoa².

Sau đó:

1. Bón phân vô cơ đợt 2, sau xử lý tạo mầm hoa 30 ngày, với tỷ lệ N:P2O5:K2O là 1:2:1¹.
2. Một ngày sau bón đợt 2, phun phân bón lá giàu lân như 10-60-10 (320-400 g/100 lít nước) hoặc 10-55-10 (185-250 g/100 lít nước), phun lặp lại 1 lần sau 7-10 ngày¹.

Kích thích ra hoa

Khi chồi ngọn nhô cao, lá xanh đậm, phun KNO3 2-2,5% (pha 2-2,5 kg/100 lít nước); lặp lại sau 5-7 ngày với nồng độ giảm 50%¹. Mốc phun: cát Chu 45-60 ngày sau xử lý tạo mầm hoa; cát Hòa Lộc và Tượng Da Xanh 60-75 ngày¹.

Nuôi hoa và quả

1. Bón phân vô cơ đợt 3 sau 7-10 ngày kể từ khi nhú phát hoa, tỷ lệ N:K2O là 1:1¹.
2. Khi 30% hoa trên phát hoa nở, phun phân bón lá có Bo (loại Bo 10-11% pha 125 ml trong bình 100 lít), lặp lại sau 3-5 ngày¹.
3. Sau đậu quả 1-2 tuần, phun GA3 5-10 ppm + NAA 20 ppm (0,5-1 g GA3 + 2 g NAA trong 100 lít nước)¹.
4. Sau đậu quả 4-5 tuần, phun GA3 10-20 ppm¹.
5. Trước thu hoạch 1 tháng, phun KNO3 0,8-1%¹.
6. Tỉa quả 30-35 ngày sau đậu quả: bỏ quả sâu bệnh, dị hình, xấu mã, quả mọc thành chùm¹.
7. Phòng trừ sâu bệnh hại quả 1-2 ngày trước khi bao quả, rồi bao quả 30-40 ngày sau đậu quả bằng bao chuyên dụng¹.

Bảng mốc thời gian

Hai nguồn khác nhau ở đâu

Ba điểm không trùng nhau giữa quy trình của Viện Cây ăn quả miền Nam (được Cục Trồng trọt công nhận) và sổ tay VietGAP của Cục Trồng trọt:

• KNO3: quy trình Viện dùng 2-2,5%¹; sổ tay VietGAP phun lần 1 liều 3% và lần 2 liều 1,5%².
• Mốc phun KNO3: quy trình Viện cho cát Chu 45-60 ngày sau xử lý tạo mầm hoa¹; sổ tay VietGAP ghi cát Hòa Lộc, cát Chu 45-75 ngày sau khi xử lý thuốc kích thích ra hoa².
• Bao quả: quy trình Viện ghi 30-40 ngày sau đậu quả¹; sổ tay VietGAP ghi thời điểm tốt nhất là 35-40 ngày². Chi tiết túi bao và cách bao ở bài kỹ thuật bao trái xoài.

Khoanh vỏ chỉ có trong quy trình của Viện¹. Bài lấy quy trình của Viện làm trục vì đây là quy trình riêng cho xử lý ra hoa trái vụ, được công nhận tiến bộ kỹ thuật theo Quyết định 265/QĐ-TT-VPPN¹.

Hoa nở và rụng quả: số liệu nghiên cứu

Nghiên cứu của Đại học Cần Thơ trên xoài cát Chu tại Cao Lãnh cho thấy phát hoa phát triển trong 28 ngày với 500-2.000 hoa³. Hoa nở trong 14 ngày³. Trái non rụng nhiều nhất vào ngày thứ 20 sau đậu trái³, trong khi sổ tay VietGAP ghi quả non rụng nhiều nhất vào 10 ngày sau đậu quả². Với sổ tay VietGAP, sau đậu quả 2 tuần phun NAA, GA3 hai lần, lần 2 cách lần 1 khoảng 7-10 ngày². Việc bón phân giữa các đợt xem thêm ở bài bón phân cho xoài.